Günlük (Vardiya Öncesi) Kontrol Listesi

İlk aşama belgeden başlar. Makinenin kimliği, seri veya filo numarası, üretici ve model bilgisi vardiya formuyla eşleştirilir. Kullanım kılavuzu erişilebilir ve operatörün anlayabildiği dilde olmalıdır. Teknik etiket, platform kapasitesi, izin verilen kişi sayısı, rüzgâr veya iç mekân kullanım sınırlaması ve diğer uyarılar okunaklı değilse tahmin yürütülmez. Önceki vardiya kaydı, açık arıza etiketi, bakım notu ve periyodik kontrol durumu işyeri prosedürüne göre incelenir. Bir etiketin bulunması tek başına mekanik uygunluğu kanıtlamaz; belgenin makineyle eşleşmesi ve güncel olması gerekir. Mevzuatta veya periyodik kontrol kurallarında değişiklik olabileceğinden işveren, resmî Mevzuat Bilgi Sistemi ve yetkili İSG uzmanı üzerinden güncel gerekliliği doğrulamalıdır.

Enerji vermeden yapılan çevresel tur, yapısal ve mekanik kusurları yakalamayı amaçlar. Şasi, platform tabanı, korkuluk, giriş kapısı, kaynak bölgeleri, pimler, bağlantılar ve görülebilen taşıyıcı elemanlarda çatlak, eğilme, darbe veya yetkisiz değişiklik aranır. Hidrolik hortum, bağlantı ve silindir çevresindeki ıslaklık yalnız silinip geçilmemeli; kaçağın kaynağı yetkili bakım personelince değerlendirilmelidir. Akülü makinelerde kablo, soket, kapak ve şarj bağlantısı; içten yanmalı makinelerde yakıt, yağ ve egzoz çevresi üretici talimatına göre incelenir. Gevşek malzeme ve kişisel eşya platformdan çıkarılır. Kontrol sırasında elin basınçlı kaçak yakınına götürülmesi veya koruyucu kapağın yetkisiz sökülmesi yeni bir yaralanma riski yaratır.

Yürüyüş takımı zemine temas eden kritik bölgedir. Lastiklerde kesik, kopma, aşırı aşınma, yabancı cisim ve üreticinin belirttiği dolgu ya da basınç koşulu kontrol edilir; bijon veya bağlantılarda eksiklik aranır. Paletli Örümcek Platformda palet gerginliği, hasar ve yürüyüş güzergâhına uygunluk kılavuza göre değerlendirilir. Makaslı Platformdaki çukur koruma sistemi veya benzeri düzenek serbest hareket etmeli, çamur ve malzemeyle engellenmemelidir. Denge ayakları olan makinelerde ayak plakası, pim, hortum, sensör ve temas yüzeyi incelenir. Yalnız makine parçasına bakmak yetmez: menhol, kanal, dolgu zemin, bodrum döşemesi veya kenar yakınlığı yük altında göçebilir. Zemin kapasitesi belirsizse makine yükseltilmeden mühendislik veya saha yetkilisi değerlendirmesi istenir.

Fonksiyon testi, çevresi ayrılmış ve yeterli boşluğu olan güvenli bir noktada yapılır. Alt kumandadan başlayarak acil durdurma, seçim anahtarı, kaldırma-indirme ve üreticinin belirttiği diğer fonksiyonlar denenir; sonra platform kumandasına geçilir. Korna, hareket alarmı, ışıklı ikaz, eğim uyarısı, etkinleştirme anahtarı veya pedal ve limit sistemleri kılavuzdaki yöntemle kontrol edilir. Güvenlik düzeneğini denemek adına makineyi tehlikeli eğime sürmek, sensörü elle yanıltmak veya limit anahtarını devre dışı bırakmak kabul edilemez. Hareketin kumanda yönüyle tutarlı olması ve bırakıldığında durması gözlenir. Olağan dışı gecikme, sarsıntı, ses, koku veya gösterge varsa test kesilir. Eklemli ve Teleskopik Platformlarda üst yapının dönüşü sırasında kuyruk salınımı alanı boş tutulmalıdır.

Acil indirme sistemi, olay anında ilk kez keşfedilecek bir düzenek değildir. Operatör ve yerdeki yetkili görevli, üreticinin talimatındaki konumu ve işlem sırasını vardiya öncesinde birlikte gözden geçirmelidir. Alt kumandaya ulaşım; araç, malzeme veya bariyerle kapatılmamalıdır. Acil durdurma düğmelerinin çalışması kontrol edilirken sistemi gereksiz zorlamadan, kılavuzdaki test yöntemi izlenir. Enerji kaybı, kumanda arızası, platformdaki kişinin rahatsızlanması ve sıkışma gibi senaryolar saha kurtarma planında ayrı ayrı ele alınmalıdır. Platformdan yapıya geçme, halatla indirme veya başka bir makineyle kurtarma doğaçlama uygulanamaz; özel plan, yetkin ekip ve uygun donanım gerektirir. Fonksiyon testinin başarılı olması kurtarma planına olan ihtiyacı ortadan kaldırmaz.

Çalışma alanı kontrolü vardiya öncesi formun dış çevre bölümüdür. Makinenin izleyeceği güzergâh ile yükseltileceği nokta kapı, tavan, kolon, raf, boru, vinç yolu, hareketli araç ve yaya trafiği açısından incelenir. Enerji hatlarında güvenli yaklaşma mesafesi kişisel tahminle belirlenmemeli; hattın durumu ve işyeri prosedürü yetkili kişilerce doğrulanmalıdır. İç mekânda havalandırma, aydınlatma, zemin ve sıkışma noktaları; dış mekânda rüzgâr, yağış, görüş ve zemin değişimi değerlendirilir. Rüzgâr sınırı internetten bulunan genel bir sayı değil, makinenin teknik etiketi ve kılavuzundan okunmalıdır. Büyük levha veya panel taşımak rüzgâr yükünü artırabilir. Koşul vardiya içinde değişirse kontrol tekrarlanır ve gerekirse çalışma durdurulur.

Platforma alınacak kişi, alet ve malzemenin toplamı izin verilen kapasiteyi aşmamalı; yük dengeli ve düşmeyecek biçimde yerleştirilmelidir. Kapasite yalnız kilogram değildir: kişi sayısı, platform uzatmasının ayrı limiti ve üreticinin malzeme taşıma kısıtları olabilir. Korkuluk üzerine merdiven, kasa veya tabure koymak yasak bir kestirme oluşturur; çalışma yüksekliği yetersizse ekipman seçimi yeniden yapılır. Platform dışına uzanmak, korkuluğu sökmek veya kapıyı açık sabitlemek güvenlik sistemini bozar. Kişisel düşüşten koruyucu donanım ihtiyacı makine sınıfı, üretici talimatı, risk değerlendirmesi ve saha kuralına göre belirlenir. Bağlantı yalnız onaylı ankraj noktasına ve uygun sistemle yapılır; platform dışındaki yapıya bağlanmanın ek tehlikeleri yetkili plan olmadan göz ardı edilmemelidir.

Uygunsuzluk bulunduğunda doğru işlem “bir vardiya daha idare etmek” değildir. Operatör hareketi durdurur, platformu güvenli durumda bırakır, enerji ve erişimi işyeri prosedürüne göre kontrol altına alır, görünür kullanım dışı etiketi uygular ve sorumlu kişiye kayıtlı bildirim yapar. Arızanın önem derecesini düşürmek, alarmı susturmak, kabloyu köprülemek veya yetkisiz onarım yapmak kabul edilemez. Bakım tamamlandıktan sonra makinenin yeniden devreye alınmasına kimin izin vereceği önceden tanımlanmalıdır; yalnız etiketin kaldırılması yeterli doğrulama sayılmaz. Değiştirilen makine geldiğinde önceki kontrolün ona aktarıldığı varsayılmaz, yeni model baştan kontrol edilir. Kiralık veya işletmeye ait olması bu temel süreci değiştirmez; sorumluluk paylaşımı sözleşme ve prosedürde açıkça belirlenmelidir.

Kayıt, kontrolün gerçekten yapıldığını ve bulgunun nasıl kapatıldığını gösterebilmelidir. Tarih, saat, vardiya, makine kimliği, çalışma alanı, operatör, kontrol sonucu, tespit edilen uygunsuzluk ve bildirilen kişi temel alanlardır. Dijital form kullanılıyorsa sonradan değişiklik kaydı, erişim yetkisi ve çevrimdışı çalışma yöntemi düşünülmelidir. Her gün aynı kutuların otomatik işaretlenmesi, formun güvenlik değerini yok eder. Yöneticiler kayıtları yalnız imza var mı diye değil, tekrar eden lastik hasarı, hidrolik kaçak, alarm arızası veya zemin sorunu gibi eğilimleri görmek için incelemelidir. Ramak kala olay ve arıza verisi bakım planına, saha düzenine ve tazeleme eğitimine girdi sağlar. Kişisel veriler ve saklama süresi işverenin güncel yükümlülüklerine göre yönetilmelidir.

Bu listenin güncellik ve kapsam sınırı açıktır: üretici kılavuzu, makine üzerindeki talimatlar, işverenin risk değerlendirmesi ve yürürlükteki resmî düzenleme her zaman önceliklidir. IPAF Operatör Güvenlik Rehberi ek bir öğrenme kaynağıdır; Türkiye’de uygulanacak mevzuat için Mevzuat Bilgi Sistemi ve ilgili kamu kurumlarının güncel metinleri kontrol edilmelidir. Platform Akademisi bakım yetkisi vermez, makineyi muayene etmiş sayılmaz ve hukuki tavsiye sunmaz. Listeyi yazdırmak, operatörü eğitilmiş veya ekipmanı güvenli ilan etmez. En iyi kullanım biçimi, bu başlıkları üreticinin model listesiyle karşılaştırmak, eksikleri işyerinin prosedürüne eklemek ve her vardiyada gerçek gözlemle doldurmaktır. Herhangi bir belirsizlikte çalışma başlamadan durun ve üretici, yetkili servis ya da işyerinin yetkili İSG biriminden açıklama alın.